نظرنوشته های یک معمارمنظر...

مصوب دسامبر 1982 ـ ايكوموس 

مقدمه: كميتة بين‌المللي ايكوموس ـ ايفلا براي باغهاي تاريخي در نشست 21 مه 1981 در شهر فلورانس تصميم به تنظيم منشوري با هدف محافظت از باغهاي تاريخي، تحت عنوان منشور فلورانس گرفت. پيش‌نويس منشور حاضر توسط اين كميته تهيه شد و در 15 دسامبر 1982 به عنوان ضميمة منشور ونيز، با موضوع مشخص مرتبط به باغهاي تاريخي توسط ايكوموس به ثبت رسيد. 

تعاريف و اهداف

ماده 1: باغ تاريخي به يك تركيب معماري و باغداري اطلاق مي‌شود كه از نقطه نظر تاريخي يا هنري مورد توجه عموم است، بع اين دليل مي‌بايد آن را يك بناي تاريخي به حساب آورد.

ماده 2: باغ تاريخي، يك تركيب معماري است كه اجزاء متشكلة آن اصولاً مرتبط با باغداري بوده و لذا زنده‌اند، اين بدان معناست كه اين اجزاء، فاني و قابل جايگزيني هستند.

ماده 3: با توجه به اينكه باغ تاريخي، يك بناي تاريخي است، مي‌بايد طبق روح منشور ونيز محافظت گردد و چون يك بناي تاريخي زنده نيز هست، محافظت از آن بايد تحت هدايت قواعد بخصوص، كه موضوع منشور حاضر است انجام شود.

ماده 4: تركيب معماري باغ تاريخي شامل موارد زير است:

-          طرح و شكل هر يك از بخش‌هاي آن به شكل برجسته.

-          طبقات گياهان باغ شامل گونه‌ها، بخش‌ها، رنگ‌بندي‌، فاصله‌گذاري و ارتفاع آنها.

-          ساختارهاي دائمي يا جلوه‌هاي تزئيني.

-          آبهاي جاري يا ساكن باغ كه تصوير آسمان در آن منعكس مي‌شود.

ماده 5: باغ تاريخي، تجلي پيوند نزديك ميان تمدن و طبيعت و مكاني براي بهره‌گيري از انديشه و احساس است، به همين دليل تصوير آرماني جهان و يك بهشت به معناي لغوي كلمه به حساب آمده و گواهي بر يك سبك، يك دوره زماني و شايد نيز اصولاً يك هنرمند خلاق است.

ماده 6: عبارت «باغ تاريخي» در مورد باغهاي كوچك ساده و باغهاي بزرگ تفريحي، چه از نوع ظاهري آن و چه از نوع منظه نيز بكار مي‌رود.

ماده 7: باغ تاريخي، خواه ناخواه يك ساختمان در خود دارد كه با آن يك كل تفكيك‌ناپذير را تشكيل مي‌دهد. باغ تاريخي را نمي‌توان از محيط خاص آن، چه شهري يا روستايي و چه ساخته دست بشر يا طبيعي، جدا كرد.

ماده 8: منظره تاريخي، منظره بخصوصي است كه مثلاً با يك رويداد به ياد ماندني، يك واقعه مهم تاريخي، يك افسانه معروف و يا يك نبرد حماسي همراه بوده و يا موضوع يك تصوير معروف است.

ماده 9: براي محافظت از باغهاي تاريخي، ابتدا بايد آنها را شناسايي و فهرست‌بندي نمود. باغهاي تاريخي نيازمند همه انواع مراقبت يعني نگهداري، حفاظت و مرمت هستند. در مواقع به خصوص، بازسازي جدي توصيه مي‌شود. هر قدر كه حفظ اصالت طرح و بخشهاي اجزاء گوناگون باغ لازم است، به همان ميزان در مورد جلوه‌هاي تزئيني يا انتخاب گياه يا مواد معدني غيرزنده مورد نظر براي هر قسمت از باغ نيز بايد مراعات گردد. 

نگهداري، حفاظت، مرمت، بازسازي:

ماده 10: در هر كار مربوط به نگهداري، حفاظت، مرمت يا بازسازي يك باغ تاريخي يا هر يك از قسمتهاي آن، مي‌بايد با همه عناصر تشكيل دهنده آن بطور همزمان رفتار شود. جدا نمودن عمليات مختلف، به يكپارچگي كليت باغ آسيب خواهد رساند. 

نگهداري و حفاظت:

ماده 11: نگهداري باغ تاريخي، عملياتي فوق‌العاده مهم است كه لزوماً بايد مستمر باشد. از آنجايي كه مصالح اصلي باغ را گياهان تشكيل مي‌دهند، محافظت از باغ در شرايط ثابت، مستلزم هم جايگزيني موردي در صورت لزوم و هم يك برنامه بلند مدت نوسازي دوره‌اي است (يعني قطع كامل گياهان و كاشت مجدد نمونه‌هاي كاملاً رشد كرده).

ماده 12: انتخاب گونه‌هاي درختان، بوته‌ها، گياهان و گل‌هايي كه قرار است بطور دوره‌اي و در آينده كاشته شوند، مي‌باسد در عرصه گياه‌شناسي و باغداري مورد تصديق و تأئيد باشد. هدف از اين كار، تشخيص گونه‌هايي كه قبلاً روئيده‌اند از گونه‌هايي است كه بعدها كاشته شده‌اند و محافظت از آنهاست.

ماده : 13برداشتن يا جابجايي جلوه‌هاي منقول يا ثابت معماري، مجسمه‌سازي يا تزئيني كه جزء تكميلي باغ به حساب مي‌آيند. مي‌بايد فقط در صورتي كه اين اقدام براي حفاظت يا مرمت آنها ضروري تشخيص داده شود، صورت گيرد. جايگزيني يا مرمت اين قبيل كارها مي‌بايد طبق اصول منشور ونيز انجام گرفته و تاريخ هر جايگزيني كامل در جايي عنوان گردد.

ماده 14: باغ تاريخي بايد تحت شرايط مناسب، محافظت شود. از هرگونه ايجاد تغيير در محيط فيزيكي باغ كه توازن اكولوژيك آن را به خطر اندازد، مي‌بايد پرهيز نمود. اين قواعد در مورد كليه جنبه‌هاي زيرسازي اعم از داخلي يا بيروني صدق مي‌كند. (كارهايي نظير زهكشي، سيستم‌هاي آبياري، راهسازي، احداث پاركينگ، حصاركشي، ايجاد امكانات رفاخي براي بازديدكنندگان و غيره)

ماده 15: هيچ كار مرمتي و بالاتر از همه، هيچ كار بازسازي در يك باغ تاريخي نبايد بدون تحقيق كامل و اوليه صورت گيرد. با كمك اين تحقيق مي‌توان، تضمين نمود كه كار مرمت يا بازسازي بر اساس اصول علمي انجام مي‌شود و همه چيز از حفاري گرفته تا جمع‌آوري اسناد مربوط به باغ مورد بحث و باغهاي مشابه را در بر خواهد گرفت. قبل از آغاز هر كار علمي، بايد پروژه‌اي بر اساس تحقيق مذكور تهيه و به گروهي از كارشناسان تحويل شود تا مشتركاً آن را مطالعه و بررسي و سپس تأئيد نمايند.

ماه 16: بايد در كار مرمت، توجه كافي به مراحل متوالي تكامل باغ مبذول داشت. اصولاً نبايد براي هيچ دوره‌اي نسبت به ساير دوره‌ها اولويت قائل شد مگر در موارد استثنايي كه درجه زوال يا تخريب قسمتهاي معين يك باغ به حدي باشد كه تصميم به بازسازي آن با استفاده از نشانه‌هاي باقيمانده يا يك مدرك مستند و موثق گرفته شود. اين كار بازسازي را در موارد استثنايي‌تر مي‌توان در آن قسمتهايي از باغ انجام داد كه كمترين فاصله را با ساختمان موجود در آن دارند، هدف از اين كار نمايان ساختن اهميتي است كه اين قسمتها در نقشه دارند.

ماده 17: در جايي كه باغ عملاً نابود شده يا هيچ چيز به جز مدرك مبتني بر حدس و گمان از جنبه‌هاي متوالي آن وجود ندارد، جاي هيچگونه تلاشي براي بازسازي هر چيزي در طبيعت يك باغ تاريخي باقي نمي‌ماند.كار ملهم از اشكال سنتي كه تحت شرايط فوق در محوطه باغ سابق يا محوطه‌اي كه هيچگاه وجود نداشته است انجام شود، مبناي حقيقي نداشته و نمي‌توان آن را در زمره باغهاي تاريخي قلمداد كرد.

ماده 18: با اين كه هر باغ براي مشاهده و گردش در آن طراحي مي‌شود، اما در عين حال دسترسي به آن بايد به حدي كه اندازه و ميزان آسيب‌پذيري آن اجازه مي‌دهد محدود شود، تا بدين طريق بتوان بافت فيزيكي و پيام فرهنگي باغ را حفظ كرد.

ماده 19باغ تاريخي به دليل ماهيت و هدفي كه دارد، مكاني آرام و مساعد براي تماس انسانها، سكوت و تعمق درباره طبيعت است. اين مفهوم استفاده روزانه باغ، مي‌بايد مغاير با نقش آن در مواقع نادر برگزاري مراسم جشن و سرور باشد. شرايط اينگونه استفاده‌هاي موقت از يك باغ تاريخي، بايد به روشني تعيين شود تا مراسم جشن و سرور به جاي تخريب يا آسيب وارد كردن به باغ، در خدمت افزايش فايده بصري از باغ درآيد.

ماده 20: اگرچه باغهاي تاريخي به نحوي مناسب براي انجام بازهاي آرام و روزانه مناسبند اما شايسته است مناطق جداگانه‌اي نيز در مجاورت اين باغها طراحي و تعبيه شود تا بتوان بازي‌ها و ورزش‌هاي پرنشاط و مفرح را نيز در آنها انجام داد. بدين ترتيب نيازهاي مردم در اين رابطه بدون ايراد لطمه به حفاظت باغها و مناظر تاريخي برآورده مي‌شود.

ماده 21: كار نگهداري و حفاظت، زمان‌بندي تنظيم شده مطابق با فصلها و عمليات مختصري كه به كمك آنها اصالت باغ اعاده مي‌شود، هميشه بايد بر نيازهاي استفاده عملي، اولويت داشته باشد. تداركات لازم براي بازديد از باغ تاريخي بايد طي قواعدي كه به كمك آنها روح باغ حفظ مي‌شود، معين گردد.

ماده 22: در صورتي كه باغ قبلاً ديواركشي شده است، نبايد اقدام به برداشتن ديوارها بدون بررسي اوليه همه عواقبي كه ممكن است در اثر اين كار منجر به تغيير فضا و حال و هواي باغ شده و بر محافظت آن اثر سء گذارد، نمود. 

حمايت قانوني و اداري: